Persluchtslang kiezen: diameter, materiaal en werkdruk

Een persluchtslang lijkt het simpelste onderdeel van een pneumatische installatie, maar hij bepaalt in de praktijk hoeveel druk er aan de machine overblijft en hoe lang de verbinding meegaat. Een te dunne slang kost u werkdruk, een verkeerd materiaal scheurt na een half jaar. In deze gids zetten we de drie keuzes op een rij die er echt toe doen: binnendiameter, materiaal en werkdruk.

1. Binnendiameter: hier verliest u uw druk

De binnendiameter (ID) bepaalt hoeveel lucht per seconde door de slang kan. Wordt hij te klein gekozen, dan ontstaat drukval: aan de compressor staat 7 bar, aan het gereedschap komt 5 bar aan. Dat merkt u niet aan een lek maar aan een machine die trager of zwakker werkt.

Drukval loopt op met de lengte en met het kwadraat van de luchtsnelheid. Een slang van 20 meter met een te kleine diameter kost daarom onevenredig veel meer dan een slang van 5 meter. Vuistregel voor de werkplaats:

Twijfelt u tussen twee maten, kies dan de grootste. Een maat ruimer kost enkele euro’s extra en levert permanent werkdruk op. Hoeveel lucht uw installatie in totaal moet leveren, berekent u in onze gids over de juiste persluchtcompressor kiezen.

2. Materiaal: PU, PA, PE of PU-polyetheen

De drie materialen die in een industriele werkplaats het meest voorkomen, verschillen vooral in flexibiliteit en in hoe goed ze tegen mechanische belasting kunnen.

Polyurethaan (PU)

PU is de soepelste van de drie. De slang laat zich strak buigen zonder te knikken en veert terug, wat hem geschikt maakt voor bewegende delen, robotarmen en alles wat meebeweegt met een machine. PU is ook het meest schuurvast en verdraagt contact met een betonvloer of een scherpe machinekant beter dan de andere twee. Zie het aanbod PU-slang.

Polyamide (PA, nylon)

PA is stijver en heeft een hogere barstdruk. Daardoor is het de logische keuze voor vaste verbindingen die onder druk staan en niet bewegen, en voor omgevingen met hogere temperaturen. Het nadeel is de keerzijde van de sterkte: PA knikt sneller in een krappe bocht.

Polyetheen (PE)

PE is de lichtste en goedkoopste optie. Voor lage druk, signaalleidingen en toepassingen zonder mechanische belasting is dat prima. Voor gereedschap of bewegende delen is PE te kwetsbaar. Bekijk de PE-slang als u een lichte leiding zoekt.

PU-polyetheen (de tussenvorm)

Tussen de soepele PU-slang en de vormvaste PE-slang zit de PU-polyetheen slang. Die kiest u wanneer een leiding zowel vlot te leggen moet zijn als op zijn plaats moet blijven liggen, bijvoorbeeld langs machineframes en werkbanken. Leverbaar in zeven buitendiameters van 4 tot 16 mm; houd er rekening mee dat de grootste maat (16×11 mm) niet met een steekfitting wordt aangesloten.

Voor werkposten waar de slang van de haspel naar de werkbank moet komen, is een spiraalslang vaak de praktischere oplossing: hij trekt zichzelf uit de weg en blijft niet achter machinepoten hangen.

De persluchtslangen die wij leveren komen uit het gamma van Metal Work S.p.A., de Italiaanse fabrikant waarvan IMTA Technics officieel verdeler is in België. Per materiaal vindt u daar de volledige technische specificaties terug.

3. Werkdruk, barstdruk en temperatuur

Elke persluchtslang draagt twee drukwaarden. De werkdruk is de maximale continue druk; de barstdruk is de druk waarbij de slang het begeeft. Tussen die twee zit standaard een veiligheidsfactor van ongeveer 3 op 1. Ontwerp altijd op de werkdruk en gebruik de barstdruk nooit als rekenwaarde.

Let daarbij op temperatuur, want de toegestane werkdruk daalt naarmate de slang warmer wordt. Een slang die vlak achter een compressor of langs een warme machinekast loopt, ziet makkelijk 50 tot 60 graden. Dezelfde slang die bij 20 graden 10 bar aankan, blijft bij 60 graden een stuk daaronder. Loopt de leiding buiten of door een koelcel, controleer dan de ondergrens: PE en PA worden bij vorst bros.

4. Kleurcodering: goedkoop en het loont

Slangen zijn er in zwart, blauw, rood, geel, groen en naturel. Dat is geen kwestie van smaak. Wie in een installatie met tientallen leidingen per functie een kleur toewijst, bespaart bij elke storing zoektijd. Een vaste afspraak (bijvoorbeeld blauw voor voedingslucht, geel voor aansturing, rood voor noodstop) betaalt zichzelf terug op de eerste onderhoudsbeurt.

5. De verbinding is even belangrijk als de slang

Een correct gekozen slang op een verkeerde fitting lekt alsnog. Bij steekfittingen telt de buitendiameter, niet de binnendiameter: een 6/4-slang heeft 6 mm buitendiameter en past in een 6 mm steekfitting. Snij het uiteinde altijd haaks af, want een schuine snede laat de klemring niet rondom aangrijpen en dat is een klassieke oorzaak van een sissend lek.

Bij PA-slang met een dikkere wand is een steunhuls nodig zodat de slang niet dichtknijpt onder de klemring. Bekijk het aanbod steekfittingen en snelkoppelingen voor de aansluiting die bij uw maat past.

6. Wanneer vervangt u een persluchtslang?

Een persluchtslang faalt zelden plotseling. Ze geven signalen af:

• Haarscheurtjes in de buitenmantel, vooral op de plek waar de slang steeds dezelfde bocht maakt.
• Een blijvende knik: die plek is permanent vernauwd en kost u drukval.
• Een slang die hard en stroef aanvoelt in plaats van soepel; dat wijst op verharding door warmte, olie of uv.
• Een sissend geluid bij de fitting dat na hermonteren terugkomt.

Kleine lekken zijn stil en duur. Een lek van 1 mm bij 7 bar kost al gauw enkele honderden euro’s per jaar aan compressorenergie; in onze gids over de kosten van een persluchtlek rekenen we dat voor. Vermoedt u meerdere lekken in een groter net, dan is een ultrasone persluchtlekdetectie sneller dan zelf zoeken: die meet ook lekken die u niet hoort.

Kort samengevat

Kies de binnendiameter van uw persluchtslang op debiet en lengte, niet op wat toevallig op de rol zit. Kies PU voor bewegende delen en ruwe omstandigheden, PA voor vaste verbindingen onder hogere druk, PE voor lichte toepassingen. Reken met de werkdruk bij de temperatuur ter plaatse. En besteed aan de fitting dezelfde aandacht als aan de slang, want daar ontstaat het lek.

Twijfelt u over de juiste maat of materiaalkeuze voor uw installatie? Bekijk het volledige aanbod persluchtslangen in onze webshop of neem contact op voor advies op maat.