Pneumatische cilinders

Boring en slag: de kracht die u werkelijk nodig hebt

Twee maten bepalen een cilinder. De boring (de binnendiameter) bepaalt samen met de werkdruk de kracht; de slag bepaalt hoe ver de stang uitkomt. De kracht loopt op met het kwadraat van de boring: een cilinder van 50 mm levert ruwweg vier keer zoveel als een van 25 mm bij dezelfde druk. Dat is de reden dat een maatje groter vaak meer oplevert dan de druk opschroeven.

Reken bovendien met een marge. Een cilinder die op papier precies genoeg kracht heeft, komt in de praktijk tekort zodra de geleiding stroever wordt, de netdruk even wegzakt of de last vervuilt. En let op het verschil tussen uitgaande en ingaande slag: aan de stangzijde is het effectieve oppervlak kleiner, dus trekt een dubbelwerkende cilinder altijd minder hard dan hij duwt. Wie dat over het hoofd ziet, ontwerpt een klem die vastpakt maar niet meer loskomt.

ISO 15552, ISO 6432 of rondcilinder: welke bouwvorm

De bouwvorm bepaalt vooral of u de cilinder later nog kunt vervangen. ISO-cilinders hebben genormeerde inbouw- en bevestigingsmaten, dus een exemplaar van een andere leverancier past op dezelfde beugels en in dezelfde ruimte. Dat klinkt saai tot de dag waarop een machine stilstaat en de originele fabrikant zes weken levertijd geeft.

Rondcilinders volgens ISO 6432 zijn de kleinere, slanke variant voor lichte taken. Compacte cilinders leveren dezelfde kracht in een fors kortere bouwlengte en zijn de oplossing wanneer er domweg geen ruimte is voor een volwaardige cilinder, met als prijs dat er minder slag beschikbaar is. Kies kort dus omdat de ruimte het afdwingt, niet omdat de cilinder toevallig op voorraad ligt. In deze webshop staat die korte bouwvorm als rondcilinder — ISO 6432 vanaf boring Ø8 mm en RNDC tot Ø50 mm. Vlakke compactcilinders volgens ISO 21287 zijn niet opgenomen; die bestellen we op aanvraag.

Als de last niet recht duwt: geleide en tandemcilinders

De zuigerstang van een gewone cilinder is gemaakt om te duwen en te trekken, niet om te dragen. Zodra er dwarskracht op komt, gaat de geleiding ovaal slijten en begint de afdichting te lekken. Bij een last die niet perfect in lijn beweegt, of die op de stang steunt, hoort daarom een geleide of tandemcilinder: die vangt de dwarskracht op in een eigen geleiding.

De tandemuitvoering lost een ander probleem op: dubbele kracht bij een gelijke boring, doordat twee zuigers achter elkaar op dezelfde stang werken. Geleide en tandemcilinders zelf zijn niet in deze webshop opgenomen — we bespreken ze op aanvraag. Het cilindertoebehoren waarmee u een gewone cilinder spanningsvrij en scharnierend koppelt — kogelstangkoppen, gaffels en stangmoeren — ligt wel op voorraad en lost een scheve last in veel gevallen al op. Handig als de ruimte in de breedte vastligt maar de lengte wel mag groeien. Beweegt de last in een boog, dan hoort de cilinder scharnierend opgehangen te worden; de bijbehorende voet-, flens- en scharnierbevestigingen vindt u bij accessoires.

Snelheid regelen en netjes tot stilstand komen

Een cilinder regelt u niet sneller of langzamer door de druk te veranderen, maar door het afstromen te smoren. Smoor de uitgaande lucht, niet de ingaande: dan blijft de zuiger tegen een luchtkussen werken en loopt hij gelijkmatig. Smoort u aan de toevoerzijde, dan krijgt u de bekende schokkerige beweging waarbij de stang eerst blijft hangen en dan losschiet.

Aan het einde van de slag hoort de beweging te worden afgeremd. Slaat een cilinder hard op zijn eindkap, dan hoort u dat en voelt u het aan het frame; op termijn kost het de deksels, de bevestigingen en de nauwkeurigheid. De meeste cilinders hebben instelbare eindkussens die u met een kwartslag bijstelt. Wilt u weten of uw pneumatiek de stilstand veroorzaakt die u nu aan slijtage toeschrijft, kijk dan bij troubleshooting. De aansturing zelf vindt u bij ventielen.