Pneumatische ventielen

Elektrisch, mechanisch of luchtgestuurd bediend

Hetzelfde ventiel bestaat in verschillende bedieningen. De functie blijft gelijk; alleen de manier waarop hij omschakelt verschilt — en dat is meestal wat de keuze bepaalt.

Elektrisch — een elektrisch pneumatisch ventiel schakelt met een spoel op 24 V DC of 230 V AC. Dit elektropneumatisch ventiel is de gangbare keuze zodra een PLC de machine aanstuurt; in onze categorie magneetventielen vindt u de uitvoeringen met spoel.

Luchtgestuurd — luchtbediende of pneumatisch bediende ventielen schakelen op een stuurdruk in plaats van op stroom. Onmisbaar in explosiegevaarlijke zones en op plaatsen waar u bewust geen elektrica in het proces wilt brengen.

Mechanisch — een mechanisch ventiel wordt bediend door een rol, stoter of tastarm die de machine zelf aanraakt. Mechanisch bediende ventielen vormen de eenvoudigste eindpositiedetectie die er bestaat: geen sensor, geen voeding, geen software.

Met de hand — hendel, draaiknop of voetpedaal, voor instel-, nood- en onderhoudsfuncties.

Naast richtingventielen bestaan er ventielen die geen richting maar gedrag regelen: smoorventielen voor de snelheid, terugslagventielen voor één doorlaatrichting en het selectieventiel (wisselventiel), dat van twee ingangen de hoogste druk doorlaat. De symbolen waarmee dit alles op een pneumatisch schema staat, zijn vastgelegd in de ISO 1219-1-norm voor pneumatische symbolen.

Een persluchtventiel kiezen: doorstroming, maat en schakeltijd

Kies nooit op aansluitmaat alleen. Drie grootheden bepalen of een ventiel bij uw toepassing past:

Doorstroming (Nl/min of Kv-waarde) bepaalt hoe snel de cilinder beweegt. Vuistregel: het ventiel mag nooit de smalste doorgang in de leiding zijn. Reken eerst het luchtverbruik van de cilinder uit en kies dán het ventiel — een te klein ventiel kost snelheid die u er met meer druk niet meer in krijgt.

Aansluitmaat en montagewijze: los ventiel met schroefdraadaansluiting (G1/8, G1/4) of een subbase-uitvoering die op een grondplaat wordt gebouwd. De subbase betaalt zich terug zodra u ooit een ventiel moet vervangen zonder de leidingen los te maken.

Schakeltijd: bij korte cyclustijden telt elke milliseconde. Let dan ook op de terugstelwijze — monostabiel (veerretour, valt terug bij spanningsuitval) of bistabiel (onthoudt zijn stand). Dat is een veiligheidskeuze, geen comfortkeuze.

Ook de luchtkwaliteit telt mee: vuile, natte of ongeoliede lucht is de meest voorkomende oorzaak van klemmende en lekkende ventielen. Een correct opgebouwde luchtverzorging vóór de ventielen verlengt de levensduur meer dan welke merkkeuze ook.

Los ventiel of ventieleiland?

Tot drie à vier ventielen per machine is los monteren het eenvoudigst en het goedkoopst. Daarboven wint een ventieleiland: één luchttoevoer, één veldbus- of multipolaansluiting en veel minder bekabeling in de kast. Voor het aansturen van pneumatische actuatoren op kleppen en afsluiters gebruikt u NAMUR-ventielen, die rechtstreeks op de aandrijving worden gebouwd. De montage-interface van vijfwegventielen en ventieleilanden is vastgelegd in ISO 5599-1 voor vijfweg-stuurventielen.

Ventiel schakelt niet meer: waar begint u?

Een ventiel dat niet meer omschakelt is zelden echt stuk. Toets in deze volgorde: staat de stuurdruk hoog genoeg (de meeste ventielen hebben minimaal 2 tot 3 bar nodig), krijgt de spoel spanning, en is de ontluchting vrij? Pas daarna komt vuil of condens in het huis in beeld. Komt u er niet uit, dan zoeken wij de oorzaak met u op via onze dienst troubleshooting.

Ventielnotatie: wat 3/2, 5/2 en 5/3 betekenen

De cijfercode voor een pneumatisch ventiel leest u altijd op dezelfde manier: het eerste getal is het aantal aansluitpoorten, het tweede het aantal schakelstanden. In offertes en zoekopdrachten komt u beide schrijfwijzen tegen - met schuine streep (5/2 ventiel) en met een spatie (5 2 ventiel, 3 2 ventiel). Het gaat om exact hetzelfde onderdeel; de notatie met streep is de norm uit ISO 5599-1, de spatievorm is wat mensen typen. Hieronder staat wat elke code doet en wat wij er concreet van voeren.

Bij de keuze telt naast de notatie ook de bediening en de aansluitmaat. Een 5 2 ventiel dat u honderden keren per uur schakelt vraagt een andere spoel dan een ventiel dat een paar keer per dag omgaat; lees daarvoor de gids magneetventiel kiezen. Stuurt u vier of meer cilinders vanaf hetzelfde punt aan, dan is een ventieleiland vrijwel altijd goedkoper en overzichtelijker dan losse ventielen.