Een AREI-keuring is de wettelijk verplichte controle van uw elektrische installatie door een erkend organisme. Voor een laagspanningsinstallatie gebeurt die om de vijf jaar, voor een hoogspanningsinstallatie jaarlijks. De keurder controleert de installatie technisch — maar de risicoanalyse en het installatiedossier moet u zelf klaar hebben.
Dat laatste is waar het bij kleinere productiebedrijven misloopt. Niet omdat de installatie onveilig is, maar omdat de papieren er niet zijn. In dit artikel leest u wat een AREI-keuring precies inhoudt, hoe vaak ze moet gebeuren, wat de keurder wél en niet voor u doet, en welke zeven documenten u het best klaar hebt liggen vóór hij binnenkomt.
Hoe vaak moet een AREI-keuring gebeuren?
Een AREI-keuring van een laagspanningsinstallatie moet om de vijf jaar gebeuren; een hoogspanningsinstallatie wordt jaarlijks gecontroleerd. Dat is de periodieke controle: ze gaat na of uw installatie conform blijft met titel 2 van boek III van de codex. Elke controle geeft aanleiding tot een verslag van periodieke controle.
De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg formuleert de termijnen letterlijk zo: “Om de vijf jaar voor laagspanningsinstallaties” en “Jaarlijks voor hoogspanningsinstallaties”. De juridische basis verschilt per spanningsniveau: de controle van laagspanning gebeurt volgens artikel 270 van het AREI, die van hoogspanning (vanaf 1000 V) volgens artikel 272.
Het reglement zelf is recenter dan veel bedrijven denken. Het huidige AREI werd ingevoerd bij koninklijk besluit van 8 september 2019 (Belgisch Staatsblad 28 oktober 2019) en is van toepassing vanaf 1 juni 2020. Het bestaat uit drie thematische boeken: boek 1 voor laagspanning en zeer lage spanning, boek 2 voor hoogspanning, boek 3 voor transmissie en distributie. Een installatie uit 1992 valt daarmee niet buiten schot: ook oudere installaties moeten aan de periodieke controle worden onderworpen.
Gelijkvormigheidsonderzoek of periodieke controle: wat is het verschil?
Een gelijkvormigheidsonderzoek en een periodieke controle zijn niet hetzelfde. Het gelijkvormigheidsonderzoek beoordeelt het volledige concept van een installatie en de correcte uitvoering ervan — typisch bij een nieuwe of uitgebreide installatie. De periodieke controle kijkt naar slijtage, wijzigingen en de goede werking van de aanwezige beveiligingen.
De bronteksten zijn daar uitdrukkelijk over: “een gelijkvormigheidsonderzoek door een erkend organisme is niet hetzelfde als een periodieke controle”. Bij een eerste controle of een conformiteitsonderzoek gaat het erkend organisme “het volledige concept van de elektrische installatie na en ook of de uitvoering ervan conform werd uitgevoerd”. Bij een periodieke controle ligt de focus op wat er sinds de vorige keer veranderd of versleten is.
Waarom dat verschil praktisch uitmaakt: als u een productielijn hebt bijgebouwd, een bord hebt uitgebreid of een machine op een nieuwe voeding hebt gezet, is dat een wijziging. U kunt dan niet terugvallen op “we zijn pas gekeurd”. Bewaar bij elke uitbreiding het schema en de meetgegevens — dat scheelt u bij de volgende AREI-keuring zowel tijd als opmerkingen.
Wie mag de controle uitvoeren?
De controle van elektrische installaties wordt uitgevoerd door een Externe Dienst voor Technische Controle (EDTC), in het AREI een erkend organisme genoemd — dat staat in artikel 275 van het AREI. Alleen zo’n erkend organisme kan een geldig verslag van periodieke controle afleveren. Een installateur of onderhoudsfirma kan dat niet.
Dat onderscheid is belangrijk, ook voor ons: IMTA Technics is geen erkend keuringsorganisme. Wij voeren geen AREI-keuring uit en leveren geen conformiteitsattest af. Wat wij wél kunnen doen, is u helpen bij de voorbereiding: uw dossier samen doornemen, open punten in kaart brengen en uw eigen mensen begeleiden bij het wegwerken van opmerkingen. De keuring zelf boekt u bij een erkend organisme; de officiële lijst wordt gepubliceerd door de FOD Economie.
Let op wat de keuringsagenten wél en niet zijn. Zij zijn opgeleid voor het uitvoeren van technische controles, maar hebben — opnieuw letterlijk uit de toelichting — “geen opleiding tot preventieadviseur niveau 1 of niveau 2 genoten”. Verwacht van de keurder dus een technisch oordeel over de installatie, geen begeleiding bij uw preventiebeleid.
Wat de keurder wél doet — en wat hij uitdrukkelijk niet doet
De keurder gaat na of er een risicoanalyse gemaakt is en of de installatie voldoet aan de minimumvereisten. Hij stelt die risicoanalyse niet voor u op en beoordeelt ook niet of ze correct is of uw preventiemaatregelen volstaan. Dat blijft volledig de verantwoordelijkheid van de werkgever.
Dit punt wordt vaak over het hoofd gezien, en het is nochtans woordelijk terug te vinden in de toelichting van de FOD WASO: “Het is in geen geval de bedoeling dat het erkend organisme een risicoanalyse voor de installatie opstelt” en “Het is geenszins de taak van het erkend organisme om na te gaan of de risicoanalyse correct opgesteld is en/of er voldoende preventiemaatregelen genomen zijn door de werkgever.”
De gevolgen zijn concreet. Komt de keurder langs en is er geen risicoanalyse en geen dossier, dan is dat een vaststelling in uw verslag — niet iets wat hij ter plaatse voor u oplost. En worden er inbreuken vastgesteld, dan geldt: de werkgever moet maatregelen nemen om dat op te lossen, en blijft de installatie ondertussen in gebruik, dan moet hij de nodige preventiemaatregelen nemen zodat zijn werknemers en derde-werknemers veilig kunnen werken. Ook die maatregelen zijn opnieuw gebaseerd op de risicoanalyse. Zonder dossier draait u dus in een cirkel.
De 7 documenten die in uw installatiedossier moeten zitten
De werkgever moet een dossier van de elektrische installatie samenstellen en bijhouden, en het ter beschikking stellen van iedereen die aan de installatie werkt. Zeven elementen maken er minimaal deel van uit. Dit is de lijst die u het best afvinkt vóór de AREI-keuring, niet erna.
- De schema’s en de plannen van de elektrische installatie.
- Een duidelijke identificatie van de delen van de installatie die niet voldoen aan het AREI.
- De risicoanalyses van die niet-conforme delen, met een verantwoording van de genomen preventiemaatregelen.
- Berekeningsnota’s en andere documenten die nodig zijn om de naleving te beoordelen.
- Het verslag van het eerste, het voorlaatste en het laatste controlebezoek.
- Werkinstructies voor het personeel, plus instructies voor eerste hulp bij een ongeval door een elektrisch incident.
- Een lijst met de personen die een BA4- of BA5-attest hebben, met hun bekwaamheid, de delen van de installatie waarvoor die geldt en de evaluatie die tot het attest leidde.
Het verslag van het gelijkvormigheidsonderzoek en de verslagen van de voorlaatste en de laatste periodieke controle moeten bovendien ter beschikking worden gehouden van de met toezicht belaste ambtenaren. Bewaar ze dus niet los in een mailbox.
Waar het in de praktijk misloopt bij kmo’s
In de praktijk struikelen kleinere bedrijven zelden over de installatie zelf, maar over punt 1 en punt 3. De schema’s kloppen niet meer met de werkelijkheid, of ze bestaan alleen nog als een vergeeld A3’tje in de kast. En dat is geen administratief detail: zonder duidelijke schema’s kan men onmogelijk bepalen waar de installatie niet conform is en kan men de plaatsen niet identificeren waar dringend moet worden aangepast. Documenteren is dus letterlijk de eerste stap om een oude installatie in orde te brengen, niet de laatste.
Drie typische knelpunten die u het best vooraf naloopt:
- Bordschema’s die na een uitbreiding of ombouw niet meer overeenkomen met de werkelijke bekabeling.
- Ontbrekende of onleesbare identificatie van kringen en beveiligingen in het bord.
- Een lijst met BA4/BA5-bevoegdheden die niet meer klopt na een personeelswissel.
Goed nieuws: de risicoanalyse hoeft geen lijvig rapport te zijn. Er moeten materiële sporen bestaan — beschrijvingen en identificatie van de risico’s, checklijsten, adviezen, verslagen van overleg — en die mogen zowel op papier als elektronisch bewaard worden. Wie machinegegevens en wijzigingen al gestructureerd bijhoudt, bijvoorbeeld in een onderhoudsplan voor uw machines, heeft daarvoor al een goede basis.
Thermografie en de AREI-keuring: aanvulling, geen vervanging
Thermografie vervangt de AREI-keuring niet. De keuring beoordeelt of uw installatie conform is; een thermografische inspectie laat zien of ze gezond is onder reële belasting. Een installatie kan volledig conform zijn en tóch een verbinding hebben die onder vollast te warm wordt.
Dat verschil is de reden waarom de twee elkaar aanvullen. Een losse klem, een overbelaste kring of een beginnend contactprobleem geeft warmte af lang voordat er iets uitvalt of brandt. Die warmte zie je alleen als je meet terwijl de installatie draait — en dat is precies wat een elektrische inspectie met thermografie doet. Het resultaat is geen conformiteitsattest, maar een lijst met hotspots, hun ernst en de plaats waar u moet ingrijpen.
Praktisch werkt de combinatie zo: u laat uw wettelijke AREI-keuring uitvoeren door een erkend organisme, en u laat daarnaast periodiek uw borden thermografisch nakijken — bij voorkeur in een productieperiode met representatieve belasting. Welke rol uw brandverzekeraar daarin kan spelen, behandelen we apart in ons artikel over de thermografische keuring voor de brandverzekering. Meer over de methode zelf leest u op onze pagina thermografisch onderzoek.
Zo krijgt u het in orde zonder een eigen technieker in dienst
Een elektrische keuring in uw bedrijf voorbereiden vraagt geen vaste technieker op de loonlijst. Het vraagt iemand die weet wat er in het dossier hoort, die uw schema’s tegen de werkelijkheid legt en die uw eigen mensen door de correcties loodst. Dat kan grotendeels op afstand.
Zo pakken wij dat aan bij IMTA Technics. Wij nemen uw bestaande verslagen en schema’s door, bepalen samen met u welke punten open staan, en begeleiden uw eigen technieker of onderhoudsman stap voor stap door wat er moet gebeuren — van kringidentificatie tot het actualiseren van uw schema’s. Waar meten nodig is, komen we ter plaatse. Dat is dezelfde werkwijze als bij ons machineonderhoud op afstand: wij leveren de diagnose en de begeleiding, uw mensen voeren uit. Het houdt de kost laag en het maakt uw team sterker.
Wie dit ritme vasthoudt, merkt bovendien dat een elektrische keuring geleidelijk een formaliteit wordt in plaats van een jaarlijkse verrassing. Dezelfde logica als bij preventief onderhoud: u lost problemen op wanneer het u past, niet wanneer ze u overvallen.
Staat uw AREI-keuring eraan te komen en weet u niet of uw dossier klopt? Neem contact op — we nemen uw laatste keuringsverslag samen door en zeggen u eerlijk wat er ontbreekt. Ligt een machine nu stil door een acuut probleem, gebruik dan onze spoedinterventie.
Veelgestelde vragen over de AREI-keuring
Is een AREI-keuring verplicht voor elk bedrijf?
Elektrische installaties op de arbeidsplaats moeten onderworpen worden aan een periodieke controle door een erkend organisme: jaarlijks voor een hoogspanningsinstallatie en om de vijf jaar voor een laagspanningsinstallatie. Ook een installatie die dateert van vóór het huidige AREI ontsnapt daar niet aan.
Wat gebeurt er als de keuring opmerkingen oplevert?
Dan moet u als werkgever maatregelen nemen om de vastgestelde inbreuken op te lossen. Blijft de installatie ondertussen in gebruik, dan moet u de nodige preventiemaatregelen nemen zodat uw werknemers en externe werknemers veilig kunnen werken — gebaseerd op uw risicoanalyse.
Wij zijn ons keuringsverslag kwijt. Wat nu?
Dan is niet zeker dat er ooit een conformiteitsonderzoek is gebeurd dat de volledige installatie dekt. In dat geval zal u een nieuw gelijkvormigheidsonderzoek door een erkend organisme moeten laten uitvoeren. Neem dat op in uw dossier zodra het er is.
Voert IMTA Technics de AREI-keuring uit?
Nee. Een AREI-keuring mag alleen door een erkend organisme (EDTC) worden uitgevoerd; wij zijn dat niet en leveren dus geen keuringsverslag of conformiteitsattest af. Wij kunnen u helpen bij de voorbereiding van de keuring en bij het opvolgen van de opmerkingen, en we meten thermografisch wat een keuring niet ziet.
Hoe vaak laat ik best een thermografische inspectie doen?
Thermografie is geen wettelijke verplichting, dus er is geen voorgeschreven frequentie. Een logische keuze is een meting tussen twee periodieke controles in, zodat problemen zichtbaar worden in de vijf jaar dat er geen keurder langskomt.