Welke soorten persluchtfittingen zijn er?

Elke persluchtfitting valt in een van drie families. De steekfitting of push-in koppeling klemt de slang zonder gereedschap vast en is de standaard voor vaste kunststofleidingen. De snelkoppeling verbindt en verbreekt een leiding met een handbeweging en sluit de luchtstroom meestal automatisch af; die koppelingsprofielen voeren wij zelf niet, in vast leidingwerk vervult de steekfitting dezelfde rol. De schroefverbinding — draadnippel, verloopring, T-stuk of adapter — zet twee vaste onderdelen permanent aan elkaar en verzorgt maatovergangen en aftakkingen.

Welke u nodig heeft, hangt af van de persluchtslang, de draadsoort van de aansluitpoort en de vraag of de verbinding regelmatig los moet. De schroefdraadpoorten waarop deze fittingen passen, zijn genormeerd in ISO 16030 voor pneumatische aansluitingen. Bekijk ook onze persluchtlekdetectie.

Draadsoort en dichting: G, R en NPT uit elkaar houden

Een fitting past pas echt als draadmaat en draadvorm allebei kloppen. In de Europese pneumatiek komen drie vormen voor. G-draad (BSPP) is cilindrisch: de draad zelf dicht niet af, de afdichting gebeurt op een vlak met een O-ring of dichtingsring. Dat is vastgelegd in ISO 228-1, de norm voor pijpdraden waarbij de afdichting niet op de draad wordt gemaakt. R-draad (BSPT) is conisch en dicht wel op de draad, met dichtingspasta of PTFE-band. NPT is de Amerikaanse conische variant met een andere flankhoek en spoed.

NPT en R zijn dus niet uitwisselbaar, ook al lijken ze in de hand op elkaar. Een cilindrische draad in een conische poort draaien lijkt te lukken en levert daarna een lek op dat u met een gewone controleronde nooit meer terugvindt. Lees bij twijfel de aanduiding op het onderdeel of in de catalogus, en niet de maat alleen.

Steekfitting, snelkoppeling of schroefverbinding: wanneer kiest u wat?

Vuistregel: alles wat blijft zitten schroeft u vast, alles wat dagelijks los moet krijgt een snelkoppeling van uw gereedschapsleverancier, en alles daartussen wordt een steekfitting — de groep waarin onze 65 push-in artikelen vallen.

De juiste maat kiezen: slangdiameter, doorlaat en drukval

Kies een steekfitting op de buitendiameter van de slang en de schroefverbinding op de draadmaat van de poort. Een push-in koppeling voor 8 mm slang past uitsluitend op slang met een buitendiameter van 8 mm; de binnendiameter varieert per materiaal en speelt hier geen rol. De aansluitdraad staat daar los van: dezelfde 8 mm-fitting bestaat met G1/8, G1/4 en G3/8.

Voor het debiet telt niet de maat maar de vrije doorlaat. Elke koppeling, knie en T-stuk knijpt de luchtstroom een stukje af, en die verliezen tellen over een leiding op. Een knie vlak bij de cilinder kost meer dan een bocht in de slang zelf. Houd de doorlaat over de hele lijn gelijk aan de slang en beperk het aantal richtingveranderingen. Hoe u dat over een volledig net berekent, staat in onze gids over het persluchtnet aanleggen.

Lekkage bij de fitting voorkomen

De verbinding is in de praktijk de plek waar perslucht weglekt, niet de leiding. Vier oorzaken komen steeds terug: een slang die schuin of met een braam is afgesneden en de klemring niet rondom raakt, een cilindrische draad in een conische poort, een dichtingsring die bij hermontage is hergebruikt, en trillingen die een fitting langzaam losdraaien.

Controleer bij montage of de slang tot de aanslag in de fitting zit en trek er daarna aan. Vervang dichtingsringen bij elke demontage. Loopt uw compressor ook in stilstand door, dan lekt het net ergens: in onze gids leest u hoe u een persluchtlek opspoort en wat het per jaar kost.

Persluchtkoppeling nodig? Zo vindt u binnen 92 artikelen de juiste

De term persluchtkoppeling dekt in de praktijk twee heel verschillende verbindingen, en dat is precies waarom een zoektocht zo vaak bij het verkeerde artikel eindigt. Wie koppeling perslucht of perslucht koppeling intypt, bedoelt meestal de insteekvariant: slang in de opening duwen en klaar. Wie op schroefdraad moet aansluiten, heeft een fundamenteel ander onderdeel nodig. Onder deze hoofdcategorie hangen 92 artikelen, en ze vallen exact in die twee groepen uiteen.

Beide groepen worden op dezelfde installatie gecombineerd: de vaste verdeelpunten in draad, de aftakkingen naar de machine in push-in. Zoekt u een slangpilaar - de getande nippel waar de slang overheen schuift en met een slangklem wordt vastgezet - dan voeren wij daarvan een enkele uitvoering (draadnippel A19) bij de draadfittingen; het is geen reeks maar een los artikel. Twijfelt u over de opbouw van uw leidingnet, lees dan eerst hoe u een persluchtnet aanlegt.